Bizler Babalarımızın Mirasıyız
Lerzan Özgenç
BİZLER BABALARIMIZIN MİRASIYIZ
Ailede babanın rolü yalnızca maddi sorumluluk ve otorite değildir; çocuğun duygusal güveni, sınır algısı ve ilişki kurma biçimi üzerinde aktif bir etkisi vardır.
İyi bir baba; koşulsuz sevgi sunan, çocuğunun hayatına aktif olarak katılan, sabırlı bir dinleyici ve tutarlı bir rol modeldir. Otoriteyi korkuyla değil saygıyla kurarak, çocuğun bağımsız bireyler olarak özgüvenle yetişmesine zemin hazırlar.
İyi bir babanın temel özellikleri şu yapı taşlarındadır..
Aktif Zaman ve Etkili İletişim: Çocuğun dünyasına inmek ve etkili iletişim kurmak şarttır. Çocuğunuzla sadece aynı evde yaşamak değil, onunla geçirdiğiniz zamanın "kaliteli" olması önemlidir.
İyi Bir Rol Model Olmak: Çocuklar söylenenlerden çok yapılanları örnek alır. Eylemlerinizle tutarlı olmak, adaleti, dürüstlüğü ve problem çözme becerilerini doğal yollarla öğretir.
Davranış Bilimleri Enstitüsünde kısaca;
sağlıklı sınırlar ve sevgi temelli disiplin: Kuralların ve sınırların neden var olduğunu açıklayan, ceza yerine doğru davranışı öğreten bir yaklaşım benimsenmelidir.
Duygusal destek ve güven: Çocuğun duygularını yargılamadan dinlemek ve ona güvende olduğunu hissettirmek, ileride kuracağı ilişkilerinde temelini oluşturur.
Annelere saygı ve iş birliği: Eşinize gösterdiğiniz sevgi ve saygı, çocuğunuza karşı cinsle ve diğer insanlarla nasıl sağlıklı ilişki kuracağını gösteren en büyük derstir.
Babanın temel sorumlulukları; çocuğun fiziksel ve duygusal ihtiyaçlarını karşılamak, aile ortamında sevgi ve güven tesis etmek, çocuklara doğru rol model olmak ve onların sosyal, ahlaki gelişimlerini desteklemektir.
Çocuk gelişiminde babanın üstlendiği ana görevleride hatırlatmak isterim.
Duygusal güven ve sevgi: Çocuğun özgüven kazanması için babanın koşulsuz sevgisini hissetmesi ve aile içinde duygusal destek görmesi gerekir.
Disiplin ve Sınırlar: Sevgi ve merhamet dengesini koruyarak, çocuklara hayatın kurallarını, hak ve sorumlulukları öğreten adil bir disiplin mekanizması sağlamak.
İslam ve İnsan ilişkisinde
Doğru Rol Model Olma: Çocukların gözlem yoluyla öğrendiği nezaket, sorumluluk bilinci ve iletişim becerilerini kendi davranışlarıyla bizzat göstermesidir.
Eğitim ve Gelişim: Çocukların akademik, sosyal ve kültürel alanlarda kendilerini geliştirebilmeleri için uygun ortamı sunmak, onlarla nitelikli zaman geçirmektir.
Bakım ve Temel İhtiyaçlar: Çocuğun barınma, beslenme ve sağlık gibi fiziksel gereksinimlerinin eksiksiz karşılanması ve ailenin korunması.
Çocuk yetiştirme sürecinde annenin ve babanın rolleri birbirini tamamlar. Babalık yalnızca maddi gereksinimleri karşılamak değil, çocuğun sosyal ve duygusal dünyasında aktif bir figür olarak var olmaktır.
Baba, çocuğun duygusal, sosyal ve bilişsel gelişiminde anne kadar kritik rol oynayan, çocuğa güven, bağımsızlık ve kimlik duygusu kazandıran yapı taşıdır. Özgüvenin gelişmesine, hayata dair sınırların belirlenmesine ve sosyal ilişkilerde güçlü bir temel kurulmasına doğrudan katkı sağlar. Çocukların gelişiminde babanın rolü ve etkileri şu şekilde özetlenebilir: Güven ve Sınırlar: Baba, genellikle çocuğun keşfetme cesaretini ve bağımsızlık duygusunu destekleyen temel figürdür. Evdeki otorite dengesini ve sınırları oluşturarak çocuğa dış dünyaya karşı sağlam bir dayanak sunar.
Karakter ve Özgüven Gelişimi: İlgili ve destekleyici bir baba, çocuğun kendi ayakları üzerinde durabilme yeteneğini ve özgüvenini artırır.
Sosyal ve Duygusal Başarı: Babasıyla güçlü ve sağlıklı bir bağ kuran bireylerin, yetişkinlik döneminde stresle başa çıkma becerileri ve ruh sağlıkları çok daha güçlü olur.
Rol Model Oluşturma: Erkek çocuklar için nasıl bir birey olunacağının, kız çocuklar için ise erkeklerle kurulacak sağlıklı iletişimin ve saygının ilk örneğini oluşturur.
Kısacası, ideal veya en iyi baba, kendi evladının ihtiyaçlarına kulak veren, annesiyle saygılı bir ebeveynlik ortaklığı yürüten ve hatalarıyla yüzleşmekten çekinmeyen kişidir.
Babaların sevilmeme algısı genellikle duygusal mesafe, otoriter iletişim tarzı ve rol çatışmalarından kaynaklanır. Anneler şefkat ve duygusal ifadeyle özdeşleşirken, babaların kural koyucu ve disiplin figürü olarak öne çıkması bu sevginin "korku" veya "mesafe" ile gölgelenmesine yol açar.
Temel Sebepleri kısaca açıklarsam:
- Duygusal Mesafe ve İletişimsizlik
Geleneksel toplumsal rollerde babalar genellikle ailenin maddi yükünü üstlenen "koruyucu" olarak konumlanır. Bu durum, çocuklarıyla daha az vakit geçirmelerine ve duygusal olarak mesafeli algılanmalarına neden olur. Sevgi ve şefkatini sözlü ya da fiziksel olarak gösteremeyen babalar, çocukların gözünde "ulaşılmaz" veya "soğuk" bir imaj çizer. - Otorite ve Disiplin Odaklı Yaklaşım
Evdeki kuralları koyan veya sınırları çizen tarafın baba olması, çocukla aralarındaki ilişkinin çatışmalı hale gelmesine yol açabilir. Ebeveynliğin bu sert yüzü, çocuğun babayı sevgi dolu bir figürden ziyade cezalandırıcı veya yargılayıcı bir otorite olarak görmesine neden olur. - Kıyaslama ve Yüksek Beklentiler
Çocukların hayatlarında yaşadıkları onaylanma ihtiyacı, babaların mükemmeliyetçi ya da başarı odaklı tutumları nedeniyle karşılanamayabilir. Kendi hedeflerini veya yaşayamadıklarını çocukları üzerinden gerçekleştirmeye çalışan babalar, çocuk üzerinde baskı yaratır ve bu da sevgi bağını zedeler. - Yetersiz veya Sağlıksız Baba Modelleri
Geçmişte şiddet uygulamış, aileyi terk etmiş, bağımlılıkları olan veya tamamen ilgisiz kalmış babaların yarattığı travmatik etkiler, doğal bağın kurulamamasına ve sevginin yerini öfkeye bırakmasına neden olur.
Bir baba, erkek çocuğuna sevgi ve sınırların dengeli olduğu, duygularını ifade edebildiği güvenli bir alan yaratmalıdır. Otoriteyi korkuyla değil, tutarlılık ve saygıyla kurmalı; dinleyerek, kaliteli zaman geçirerek ve duygusal olarak ulaşılabilir olarak en güçlü rol modeli olmalıdır.
Aynı duyarlılıkta en önemli tutum ve davranışlarda babalar, kızlarına koşulsuz sevgi göstermeli ve ona değerli olduğunu hissettirmelidir. Sağlıklı bir baba-kız ilişkisi, kız çocuğunun gelecekteki özgüvenini, kendi ayakları üzerinde durma becerisini ve kuracağı ikili ilişkilerin temelini doğrudan şekillendirir. Kız çocuklarıyla iletişim kurarken ve onları yetiştirirken dikkat edilmesi gereken temel noktalar şunlardır: Sevginizi koşulsuz hissettirin: Bir çocuk, hatalar yapsa veya zorluklar yaşasa bile sevileceğinden emin olmalıdır. Sevgiyi maddi unsurlarla değil, birlikte kaliteli vakit geçirerek ve ilgi göstererek hissettirmek önemlidir. Duygularına Saygı Duyun: Onu yargılamadan dinlemek ve duygularını ciddiye almak sağlıklı bir bağ kurar. Sorunlara hemen müdahale etmek yerine, öncelikle duygularını anladığınızı ve yanında olduğunuzu belli edin. Karakterine ve Çabasına Odaklanın: Fiziksel özellikler yerine; gösterdiği çabayı, nezaketini, zekasını ve başarılarını takdir edin. Bu, sağlıklı bir öz değer algısı geliştirmesine yardımcı olur.
Sağlıklı Sınırlar Koyun: Disiplini korku veya baskıyla değil, güven ve sevgi bağıyla sağlayın. Kuralların neden var olduğunu açıklayarak dürüst ve şeffaf bir iletişim kurun.
Olumlu Bir Rol Model Olun: Yakın çevrenizdeki kişilere ve aile üyelerine gösterdiğiniz saygı, nezaket ve sevgi, çocuğun ileride kuracağı sosyal ilişkiler için en önemli örnektir.
Baba, bir kız çocuğunun hayatındaki ilk erkek figürü olarak hem duygusal gelişimini hem de gelecekteki karakterini ve ilişkilerini şekillendiren en önemli rol modeldir. Babasından aldığı sevgi ve güven, kız çocuğunun özgüvenini artırır ve yetişkinlikteki hayat görüşünü derinlemesine etkiler.
Çocuğun düşünsel, sosyal-duygusal, cinsel-rol ve kimlik gelişimi üzerinde baba ile etkileşimin önemli rolü bulunur. Çocuğa annesi dışında bir ötekinin de olduğunu gösterir. Anne baba çocuk ilişkisi sağlam kurulamazsa dil gelişmez, dilin gelişmediği yerde zihin gelişmez, zihin gelişmezse de icat çıkmaz.
Türk kültüründe babanın fedakarlığını, aile içindeki koruyucu rolünü ve tecrübesini vurgulayan, aynı zamanda ebeveyn-çocuk arasındaki ilişkileri anlatan en yaygın babayla ilgili bir kaç atasözlerimizide hatırlatmak istedim
Ana gezindiğin bağ, baba yaslandığın dağdır: Anne şefkatini ve sevgisini, babayı ise ailenin en büyük güç ve güven kaynağı olarak tanımlar.
Baba koruk yer, oğlunun dişi kamaşır: Babanın yaptığı hataların veya yanlış davranışların sıkıntısını ve ceremesini çocukların çekeceğini belirtir.
Baba malı tez tükenir, evlat gerek kazana: Babadan kalan mirasın bir gün tükeneceğini, önemli olanın kişinin kendi emeğiyle kazanç sağlaması gerektiğini vurgular.
Ailenin varlığında babalarımız hem karakter inşasında hem de gelecek nesillerin sağlıklı ilişkiler kurmasında kilit bir figürdür.
Bizlere yaşam veren en değerli varlıklarımız babalarımızı bir günde anıp hatırlayıp unutmuyoruz. Bu günde başta bu vatanı bize emanet eden Mustafa Kemal Atatürk ve silah arkadaşlarını tüm şehitlerimize tanrıdan rahmet gazilerimize hayatta olanlarada sağlıklı güzel mutlu günler diliyorum..
