Anaokulunda Yeni Bir Eğitim Anlayışı: “Çocuk Bilgiyi Ezberlememeli, Hayatı Öğrenmeli”

Vatan Akademi Koleji Kurucusu Eğitimci İlker Taşyürek: “Biz Çocuklara Daha Fazla Bilgi Yüklemek Değil, Onlara Hayatta Kullanabilecekleri Beceriler Kazandırmak İstiyoruz”

Anaokulunda bir çocuğa ne öğretilmeli? Harfleri ve sayıları erkenden öğrenmesi mi önemli, yoksa kendi işini yapabilen, soru soran, üreten, iletişim kuran ve karşılaştığı küçük problemleri çözebilen bir çocuk olarak yetişmesi mi? Mersin Vatan Akademi Koleji, okul öncesi eğitimde bu sorudan hareketle beceri temelli yeni bir eğitim anlayışını uygulamaya hazırlanıyor.

Dünyadaki okul öncesi eğitim yaklaşımlarını inceleyen Vatan Akademi Koleji Kurucusu ve Eğitimci İlker Taşyürek, özellikle Çin’de son yıllarda güçlendirilen oyun, deneyim, günlük yaşam ve uygulama merkezli okul öncesi eğitim anlayışından dikkat çekici sonuçlar çıktığını belirtiyor.

Taşyürek’e göre geleceğin anaokulu, çocukların gün boyunca etkinlikten etkinliğe geçtiği bir yer değil; hayatı küçük yaşta deneyimlemeye başladıkları bir öğrenme merkezi olmak zorunda.

“Anaokulunu Küçük Bir İlkokula Dönüştürmemeliyiz”

Yaklaşık 30 yılı aşan eğitimcilik deneyiminin ardından okul öncesi eğitimin önemine farklı bir pencereden baktığını belirten İlker Taşyürek, anaokullarındaki en önemli sorunlardan birinin çocukları akademik yarışa çok erken sokmak olduğunu söylüyor.

Taşyürek, Vatan Akademi’de oluşturmak istedikleri yaklaşımı şöyle anlatıyor:

“Anaokulunun görevi ilkokulu erkenden başlatmak değildir. Beş yaşındaki bir çocuğun önüne sürekli çalışma kâğıdı koyarak onu geleceğe hazırladığımızı düşünemeyiz. Çocuk dokunmalı, denemeli, yanılmalı, yeniden yapmalı, soru sormalı, üretmeli. Çünkü çocuklukta öğrenmenin en güçlü yolu yaşamın kendisidir.”

Bu yaklaşım, Çin Eğitim Bakanlığı’nın okul öncesi eğitim politikalarında öne çıkan oyun ve deneyim temelli anlayışla da benzerlik gösteriyor. Çin’in okul öncesi eğitim düzenlemelerinde oyun temel etkinliklerden biri olarak kabul edilirken çocukların doğayla temas etmeleri, keşfetmeleri ve uygulama yoluyla öğrenmeleri teşvik ediliyor.

Bir Tohum Bazen On Çalışma Sayfasından Daha Fazlasını Öğretebilir

Taşyürek, beceri temelli eğitimi basit bir örnekle açıklıyor:

Bir öğretmen çocuğa tahtada bitkilerin nasıl büyüdüğünü anlatabilir.

Ama başka bir yöntem daha var.

Çocuk tohumu kendi elleriyle toprağa koyar. Sular. Her sabah kontrol eder. Büyüdüğünü gözlemler. Boyunu ölçer. Resmini çizer. Neden güneşe ihtiyaç duyduğunu sorar. Sonra arkadaşlarına gördüklerini anlatır.

Ortada yalnızca bir “bitki etkinliği” yoktur.

Çocuk aynı süreç içerisinde bilimle, matematikle, doğayla, sorumlulukla, sabırla, gözlemle ve iletişimle tanışmıştır.

Taşyürek’e göre Vatan Akademi’nin hedeflediği eğitim anlayışının temelinde tam olarak bu bulunuyor:

“Çocuğa cevabı vermek yerine, cevabı bulabileceği ortamı hazırlamak.”

Vatan Akademi’de Soru Değişiyor: “Bugün Ne Öğrettik?” Değil, “Bugün Ne Yapabildi?”

Beceri temelli eğitim anlayışında öğretmenin rolü de değişiyor.

Öğretmen yalnızca bilgi aktaran kişi olmaktan çıkarak çocuğun merakını harekete geçiren, doğru ortamı hazırlayan, gözlemleyen ve gerektiğinde yol gösteren bir eğitimciye dönüşüyor.

Bu nedenle Vatan Akademi Anaokulu’nda eğitim sisteminin önemli sorularından biri şu olacak:

“Bugün çocuklara ne anlattık?” değil, “Bugün çocuklarımız neyi kendi başına yapabildi?”

Çünkü Taşyürek’e göre bir çocuğun gelişimi yalnızca kaç sayı bildiği veya kaç harfi tanıdığıyla ölçülemez.

Kendi ayakkabısını giyebiliyor mu?

Eşyalarını toplayabiliyor mu?

Bir arkadaşına düşüncesini anlatabiliyor mu?

Bir sorun yaşadığında çözüm arıyor mu?

Sırasını bekleyebiliyor mu?

Bir bitkinin sorumluluğunu üstlenebiliyor mu?

Bir şey tasarlayıp üretebiliyor mu?

“Bilmiyorum” dediği bir konuda soru sorabiliyor mu?

İşte gerçek okul hazırlığının önemli bir bölümü burada başlıyor.

Sekiz Temel Beceri Alanı

Vatan Akademi’de geliştirilmeye çalışılan modelin çocukların bütünsel gelişimini kapsaması hedefleniyor.

Programın düşünme ve problem çözme, dil ve iletişim, sosyal-duygusal gelişim, bağımsız yaşam ve öz bakım, bilim ve keşif, üretim ve tasarım, doğa ve çevre ile sanat-yaratıcılık-hareket alanları etrafında şekillendirilmesi planlanıyor.

Böylece çocuk yalnızca “öğrenen” değil, aynı zamanda yapan, deneyen ve üreten kişi olacak.

Mini Mutfaktan Bahçeye: Okulun Her Köşesi Derslik Olabilir

Bu model hayata geçirildiğinde eğitimin yalnızca sınıf içerisinde gerçekleşmesi düşünülmüyor.

Bir Mini Mutfak düşünün.

Çocuk ölçüyor, karıştırıyor, hazırlıyor ve topluyor.

Matematik öğreniyor ama matematik dersi yaptığının farkında bile değil.

Bir Yaşam Becerileri Atölyesi düşünün.

Düğme ilikliyor, katlıyor, düzenliyor, masasını hazırlıyor.

Bir Bilim ve Keşif Alanı düşünün.

Su, ışık, mıknatıs, toprak ve bitkilerle deney yapıyor.

Bir Tasarım Atölyesi düşünün.

Bloklardan köprü kuruyor. İlk köprü yıkılıyor. Bir daha yapıyor.

Çocuğun başarısı, köprünün ilk denemede ayakta kalması değil; yıkıldığında yeniden düşünmesi oluyor.

“Çocuğun Yerine Yapmayacağız”

Taşyürek’in üzerinde özellikle durduğu kavramlardan biri de bağımsızlık.

“Çocuğun yapabileceği bir işi onun yerine yaptığımızda ona yardım etmiş olmuyoruz. Bazen onun öğrenme fırsatını elinden alıyoruz. Bizim istediğimiz çocuk, ‘Öğretmenim yapar mısın?’ demeden önce ‘Ben bir deneyeyim’ diyebilsin.”

Bu nedenle günlük yaşam becerilerinin Vatan Akademi’nin eğitim anlayışında daha görünür hale getirilmesi hedefleniyor.

Çocuğun kendi eşyasını düzenlemesi, yemeğini yiyebilmesi, masasını toparlaması, bitki yetiştirmesi ve yaşına uygun sorumluluklar üstlenmesi de eğitimin bir parçası olacak.

Karne Yerine “Beceri Pasaportu”

Vatan Akademi’nin üzerinde çalıştığı en dikkat çekici uygulamalardan biri ise Beceri Pasaportu.

Amaç çocukları birbirleriyle yarıştırmak değil.

Her çocuğun kendi gelişimini görünür hale getirmek.

Beceriler;

🌱 Gelişiyor → 🛠️ Uyguluyor → ⭐ Bağımsız Yapabiliyor

şeklinde takip edilebilecek.

Böylece veli yalnızca “Bugün okulda ne yaptınız?” sorusunun cevabını almayacak; birkaç aylık süreçte çocuğunun hangi alanlarda bağımsızlaştığını ve hangi becerilerinin geliştiğini de görebilecek.

Hedef: 100 Temel Beceri

Vatan Akademi’nin üzerinde çalıştığı modelin ilerleyen aşamasındaki en iddialı hedeflerden biri ise çocukların yaş gruplarına uygun hazırlanacak bir “100 Temel Beceri Programı” olacak.

Bu becerilerin yalnızca akademik kazanımlardan oluşmaması hedefleniyor.

İletişim kurmak, paylaşmak, üretmek, doğayı tanımak, sorumluluk almak, çözüm geliştirmek, kendini ifade etmek ve bağımsız hareket etmek de programın parçaları olacak.

Taşyürek bunu tek cümleyle özetliyor:

“Çocuğumuz anaokulundan yalnızca daha çok şey bilen değil, daha çok şeyi kendi başına yapabilen bir çocuk olarak ayrılsın istiyoruz.”

“Biz Bir Anaokulundan Daha Fazlasını Kurmak İstiyoruz”

İlker Taşyürek’e göre Vatan Akademi’deki dönüşüm yalnızca yeni birkaç etkinliğin programa eklenmesi anlamına gelmiyor.

Asıl hedef bir eğitim kültürü oluşturmak.

“Bir anne veya baba çocuğunu bize bıraktığında yalnızca güvenli bir yerde olduğunu bilmemeli. Akşam çocuğunu aldığında onun her gün biraz daha bağımsızlaştığını, konuştuğunu, düşündüğünü, ürettiğini ve özgüven kazandığını görebilmeli. Vatan Akademi’de kurmaya çalıştığımız sistem tam olarak bu.”

Taşyürek, bu nedenle dünyanın farklı ülkelerindeki başarılı okul öncesi modellerinin incelendiğini; ancak herhangi bir ülkenin sisteminin doğrudan kopyalanmayacağını özellikle vurguluyor.

Amaç; uluslararası deneyimleri Türkiye’nin eğitim kültürüyle ve çocukların gelişim özellikleriyle birleştirerek Vatan Akademi’ye özgü bir okul öncesi eğitim modeli geliştirmek.

Bir Velinin Anaokuluna Sorması Gereken Belki De En Önemli Soru

Anaokulu seçerken veliler doğal olarak okulun yemeklerini, yabancı dil programını, fiziki koşullarını, öğretmenlerini ve güvenliğini soruyor.

Bunların hepsi önemli.

Ancak Taşyürek velilere bir soru daha öneriyor:

“Çocuğum burada bir yıl geçirdiğinde, kendi başına neleri yapabilir hale gelecek?”

Belki de bir anaokulunun eğitim anlayışını ortaya çıkaran en önemli sorulardan biri tam olarak bu.

Çünkü çocukların geleceği yalnızca ne bildikleriyle değil, bildiklerini hayatta ne kadar kullanabildikleriyle şekillenecek.

Vatan Akademi Anaokulu da Mersin’de bu anlayıştan hareketle, çocuğun yalnızca okul yaşamına değil, hayata hazırlanmasını merkeze alan beceri temelli eğitim modelini adım adım uygulamaya hazırlanıyor.

İlker Taşyürek
Eğitimci – Vatan Akademi Koleji Kurucusu