Kanlıdivane’nin Karanlık Efsanesi: Aslanlara Atılan İnsanlar mı, 2 Bin Yıllık Kutsal Kent Mi?

Haber Merkezi15.11.202621:20

5okunma

Haberi Dinle

Kanlıdivane Obruğu ve tarihî kilise kalıntıları. Fotoğraf: Daniel Phelps / U.S. Air Force, Wikimedia Commons (kamu malı).

MERSİN / ERDEMLİ – 15 Kasım 2026 – Mersin’in Erdemli ilçesinde, Akdeniz kıyısının birkaç kilometre kuzeyinde bulunan Kanlıdivane Antik Kenti, ortasındaki dev obrukla ziyaretçilerin ilgisini çekiyor. Yörede anlatılanlara göre bir zamanlar suçlular bu çukura atılıyor, aşağıdaki aslanlara parçalatılıyordu. Peki, bu ürpertici hikâye gerçekten yaşandı mı? Kültür ve Turizm Bakanlığının ve Mersin Üniversitesinin araştırmaları, efsane ile arkeolojik tarih arasında önemli farklar bulunduğunu gösteriyor.

Kanlıdivane nerede, gerçek adı ne?

Antik kaynaklar ve arkeolojik yayınlarda Kanytella, Kanytellis veya Canytellis biçimlerinde geçen yerleşim, Dağlık Kilikya bölgesinde, bugünkü Erdemli sınırlarında bulunuyor. Mersin merkezinin yaklaşık 50 kilometre batısındaki örenyerine Mersin–Silifke yolundan kuzeye ayrılan yaklaşık üç kilometrelik bağlantıyla ulaşılıyor. Kent, antik Olba bölgesiyle ilişkili kutsal ve yerleşim alanlarından biriydi.

50 metre derinliğindeki obruk nasıl oluştu?

Yerleşimin kalbinde bulunan büyük çöküntü insan eliyle kazılmış bir arena değil, kalkerli arazide oluşan doğal karstik obruk. Kültür Portalının verdiği ölçülere göre yaklaşık 142 metre uzunluğunda, 95 metre genişliğinde, 413 metre çevresinde ve 50 metre derinliğinde. Alanı yaklaşık 12 bin metrekareyi buluyor. Obruğun çevresine kurulan yapılar, antik kentin dikkat çekici yerleşim düzenini meydana getiriyor. Farklı resmî tanıtımlarda ölçüler değişebilse de yapının doğal bir çöküntü olduğu konusunda ortaklık bulunuyor.

Kanlıdivane efsanesi: Suçlular aslanlara mı atılıyordu?

Halk arasında anlatılan en çarpıcı öykü, ölüme mahkûm edilen suçluların obruğun dibine atılması ve burada bulunan vahşi aslanlara parçalatılması. Rivayete göre çukurun kayaları kana bulanmış, yerleşim de zamanla Kanlıdivane diye anılmaya başlamıştı. Erdemli Belediyesi ve Kültür ve Turizm Bakanlığı da bu anlatıyı halk inancı veya rivayet olarak aktarıyor.

Ancak bu iddia arkeolojik olarak kanıtlanmış bir cezalandırma uygulaması değildir. İncelenen resmî tanıtımlarda olay, tarihî bir mahkeme kaydı ya da kazı bulgusuyla doğrulanmış kesin bir gerçek olarak sunulmuyor. Kanlıdivane’yi Roma döneminde insanların aslanlara atıldığı kanıtlanmış bir arena gibi tanıtmak bu yüzden doğru değil.

Adının kökenine ilişkin başka görüşler de var

Kanlıdivane isminin kaynağı konusunda başka açıklamalar da bulunuyor. Bir görüş, obruk içindeki kayaların kırmızımsı görünümünü kanlı sözcüğüyle ilişkilendiriyor. Başka bir açıklamaya göre 15. yüzyıldan itibaren bölgede yaşayan Türkmen topluluklarının bir araya gelip karar aldığı divan toplantıları, ismin ikinci kısmına kaynaklık etmiş olabilir. Antik Kanytellis adının zaman içinde değişerek günümüzdeki biçimi etkilemiş olabileceği de ileri sürülüyor. Bu açıklamalar arasında kesinleşmiş tek bir köken göstermek mümkün değil.

Olba Krallığı ve Zeus Olbios’a adanan kule

Kanlıdivane’nin tarihî önemini anlamak için efsanelerden çok yazıtlara bakmak gerekiyor. Yerleşim Helenistik dönemde, yaklaşık MÖ 3.–2. yüzyıllardan itibaren gelişti. Obruğun güneybatı kenarındaki çokgen taş örgülü Helenistik kule, en önemli erken dönem kalıntılarından biri. Üzerindeki yazıt, kulenin Tarkyaris’in oğlu rahip yönetici Teukros tarafından tanrı Zeus Olbios’a adandığını bildiriyor. Bu belge, yerleşimin Olba bölgesindeki dinî ve siyasî ağlarla bağlantısını gösteriyor.

Kayalara kazınmış aile: Armaronzas kabartması

Obruğun güney duvarında görülen insan figürleri, bölgenin en ilgi çekici arkeolojik belgelerinden. MS 1. yüzyıla tarihlenen kabartmada Armaronzas ve ailesi tasvir ediliyor. Yanındaki yazıtta Hermias’ın babası Armaronzas, karısı ve çocuklarının tasvirlerini yaptırdığı belirtiliyor. Bunlar obrukla ilgili ürpertici söylencelerden farklı olarak, kimlikleri ve tarihleri araştırılabilen somut tarihî izler.

Aba’nın anıt mezarı ve antik nekropol

Kanlıdivane’nin kuzeyindeki mezarlık alanında öne çıkan yapılardan biri Aba’nın tapınak biçimli anıt mezarı. MS 2. yüzyıla tarihlenen mezar, kentteki seçkin ailelerin varlığını ve anıt mezar geleneğini gösteriyor. Bölgedeki kaya mezarları, lahitler ve Çanakçı kabartmaları da kentin Roma çağındaki yaşamına ışık tutuyor. Bir yazıtta antik yerleşimin Canytellis adına rastlanması, kentin kimliğinin izlenebilmesi açısından ayrıca önemli.

Dört kilise, Roma yolu ve zeytinyağı atölyeleri

Yerleşimin tarihi Helenistik ve Roma çağlarıyla sınırlı değil. Geç Antik Çağ’da obruğun çevresinde dört kilise inşa edildi; yerleşimin dinî önemi Hristiyanlık döneminde de sürdü. Mersin Üniversitesi ve müze araştırmalarına göre kentte taş döşeli Roma yolu, su sarnıçları ve çok sayıda zeytin işleme mekânı belirlendi. Özellikle Akkale limanıyla bağlantılı zeytinyağı ticareti, Kanlıdivane’nin ekonomik hayatına ilişkin önemli ipuçları sunuyor. Böylece efsanelerde ürkütücü bir ceza yeri olarak anlatılan alanın, gerçekte üretim ve ticaret bağlantıları olan uzun ömürlü bir yerleşim olduğu anlaşılıyor.

Binlerce yıllık tarih neden korunmalı?

Kanlıdivane’nin antik yerleşim geçmişi Geç Antik Çağ’a, yaklaşık MS 7. yüzyıla kadar izlenebiliyor; 15. yüzyıldan itibaren Türkmen yerleşimiyle alanın tarihî sürekliliği yeni bir evreye geçti. Günümüzde Mersin’in kültür turizmi ve kent belleği bakımından önemli duraklarından olan örenyeri, tarih meraklılarına doğa ve arkeolojiyi bir arada gözlemleme fırsatı sunuyor.

Sonuç: Kanlıdivane’nin aslanlı efsanesi yörenin sözlü kültüründe yaşamaya devam ediyor. Fakat bu mekânın belgelenmiş tarihi; Zeus Olbios’a adanmış bir kuleyi, Romalı aileleri, anıt mezarları, erken Hristiyanlık kiliselerini ve Akdeniz’e uzanan zeytinyağı ticaretini anlatıyor. Efsane merak uyandırıyor; taşlar, yazıtlar ve kazılar ise kentin gerçek geçmişini açığa çıkarıyor.