MEB’den Yapay Zekâ ile Puanlama Planı: Öğrencilerin Yanıtları Nasıl Değerlendirilecek?

ANKARA / MERSİN — Millî Eğitim Bakanlığının (MEB) 2027 yılı eğitim hedefleri, öğrencilerin açık uçlu sorulara verdiği yanıtların yapay zekâ kullanılarak puanlanmasını içeriyor. Ortaokul ve liselerde okul tabanlı izleme ile beceri düzeylerinin belirlenmesi, ABİDE araştırmasının elektronik ortamda yürütülmesi de programda yer alıyor.

27 Ekim 2026 tarihli, 33413 sayılı mükerrer Resmî Gazete’de yayımlanan 2027 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı, ölçme ve değerlendirmede teknolojiden yararlanılmasına ilişkin faaliyetleri belirliyor. Bununla birlikte programdaki hedefler, bütün yazılıların hemen yapay zekâya devredildiği anlamına gelmiyor.

OKUL TABANLI İZLEMEDE HANGİ ALANLAR VAR?

Program kapsamında ortaokul ve liselerde Türkçe, matematik ve fen bilimleri alanlarında çoktan seçmeli ve açık uçlu sorularla öğrencilerin öğrenme çıktıları ve beceri düzeylerinin belirlenmesi hedefleniyor.

İki yıllık döngülerle yürütülen, 4, 8 ve 10. sınıf düzeylerine yönelik Akademik Becerilerin İzlenmesi ve Değerlendirilmesi (ABİDE) araştırmasının ise e-ABİDE adıyla elektronik ortamda gerçekleştirilmesi öngörülüyor. Türkçede okuma, yazma, dinleme ve konuşma becerilerinin değerlendirilmesine yönelik çalışmalar da sürdürülecek.

YAPAY ZEKÂ HEDEFİ DAHA ÖNCE DE VARDI

Açık uçlu yanıtların yapay zekâyla puanlanması, ilk kez gündeme gelen bir hedef değil. 2026 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı’nın 665.2 numaralı tedbirinde de bu faaliyet bulunuyordu. Dolayısıyla 2027 belgesi, önceki programda yer alan hedefin devamını da içeriyor.

MEB’in TBMM’ye sunduğu yazılı soru önergesi cevabında, TÜBİTAK iş birliğiyle açık uçlu soruların yapay zekâyla puanlandırılmasına yönelik proje çalışmalarının sürdüğü de belirtiliyor. Bu bilgi, konunun yıllık programın yanında bir geliştirme çalışması olarak da ele alındığını gösteriyor.

NOTU TEK BAŞINA YAPAY ZEKÂ MI VERECEK?

Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının eğitimde yapay zekâ uygulamalarına ilişkin açıklamaları bu soruya açık bir sınır çiziyor. Bakanlığa göre yapay zekâ yardımcı araç olarak kullanılabiliyor; not verme, sınıf geçme ve disiplin gibi öğrencinin akademik geleceğini etkileyen kritik kararlarda nihai sorumluluk ve denetim öğretmene veya ilgili idari personele ait.

Aynı açıklamalarda, öğrenci verilerinin bir yapay zekâ aracında işlendiği ya da araç çıktısının öğrenci hakkında değerlendirme amacıyla kullanıldığı süreçlerde etik beyan formu doldurulması gerektiği belirtiliyor. Verilerin yapay zekâ araçlarında anonimleştirilerek kullanılması da Bakanlığın açıkladığı esaslar arasında.

Bu genel etik çerçeve, geliştirilen puanlama sisteminin hangi teknik yöntemle çalışacağını açıklayan bir uygulama kılavuzunun yerini tutmuyor.

ÖĞRETMENLER İÇİN PUANLAMA EĞİTİMİ

MEB’in 5 Haziran 2026 tarihli açıklamasına göre Gaziantep’te 78 ilden 102 öğretmenin katılımıyla açık uçlu maddelerin puanlanmasına yönelik eğitici eğitimi düzenlendi. Beş günlük kursta soru hazırlama, dereceli puanlama anahtarı geliştirme ve açık uçlu yanıtların değerlendirilmesi konuları işlendi.

Eğitimde, soru yazımında yapay zekâ araçlarından yararlanılması da ele alındı. Bu çalışma öğretmenlerin değerlendirme yeterliklerini geliştirmeye yönelik; bütün sınavların otomatik puanlanmaya başladığını gösteren bir duyuru niteliği taşımıyor.

MERSİN’DE ÖĞRENCİ VE VELİLER NEYİ TAKİP ETMELİ?

İncelenen program maddeleri Mersin’e özgü okul listesi, pilot uygulama takvimi veya yerel başlangıç tarihi vermiyor. Bu nedenle Mezitli, Yenişehir, Toroslar, Akdeniz ve diğer ilçelerde hangi okulların hangi aşamada uygulamaya katılacağına ilişkin ayrıca resmî duyuru gerekiyor.

Veliler açısından izlenmesi gereken başlıklar; yanıtların hangi ölçütlerle puanlanacağı, öğretmen kontrolünün nasıl işleyeceği ve hatalı değerlendirmelerin nasıl inceleneceği olacak. Ayrıca incelenen belgelerden LGS veya YKS’nin bütünüyle yapay zekâ tarafından değerlendirileceği sonucu çıkarılamıyor.