İngiltere Savunma Bakanı’nın uçağında GPS krizi

İngiltere Savunma Bakanı John Healey’i taşıyan Kraliyet Hava Kuvvetleri’ne ait uçağın, Estonya dönüşünde Rusya’ya bağlı Kaliningrad bölgesi yakınlarında elektronik karıştırmaya maruz kaldığı öne sürüldü. Uçuş sırasında GPS ve uydu bağlantısının kesildiği, pilotların yaklaşık üç saat boyunca alternatif navigasyon yöntemleri kullandığı belirtildi.

Olayı İngiliz The Times gazetesi duyurdu. Habere göre Healey, Estonya’daki İngiliz birliklerini ziyaretinin ardından İngiltere’ye dönerken, hükümete ait uçakta uydu bağlantısı kesildi. Uçakta askeri ve siyasi danışmanların yanı sıra gazetecilerin de bulunduğu aktarıldı.

ÜÇ SAAT BOYUNCA GPS KESİNTİSİ

Healey’i taşıyan uçağın, RAF Northolt bünyesindeki 32’nci Royal Squadron adına Centreline AV Limited tarafından işletilen Envoy IV CC.1 tipi Dassault Falcon 900LX iş jeti olduğu belirtildi.

İngiliz basınında yer alan bilgilere göre, Baltık hava sahası üzerinden Birleşik Krallık’a ilerleyen uçakta yaklaşık üç saat boyunca GPS sinyali kayboldu. Aynı süreçte yolcuların kullandığı telefon ve bilgisayarların da internete bağlanamadığı bildirildi.

GPS sisteminin devre dışı kalması üzerine pilotlar, uçağın konumunu belirlemek için alternatif navigasyon yöntemlerine başvurdu. Yapılan değerlendirme sonucunda uçuş emniyetinin sürdürülebildiğine karar verildi ve uçuş planlandığı şekilde devam etti.

“UZUN ZAMANDIR KARŞILAŞILMAYAN NADİR BİR OLAY”

The Times’ın haberinde, uydu bağlantısının yeniden sağlanabilmesi için sistemin kapatılıp yeniden başlatılması gerektiği, ancak bunun uçuş sırasında mümkün olmadığı belirtildi.

İngiliz pilotlardan biri, yaşanan durumu “uzun zamandır karşılaşılmayan nadir bir olay” olarak değerlendirdi.

İngiltere Savunma Bakanlığı olayla ilgili ayrıntılı açıklama yapmazken, Başbakanlık Ofisi Kaliningrad çevresinde bu tür elektronik karıştırma faaliyetlerinin olağan dışı olmadığını bildirdi.

RUSYA ŞÜPHESİ

İngiliz savunma kaynakları, olayın arkasında Rusya kaynaklı elektronik müdahalenin bulunduğunu öne sürdü. Bazı kaynaklar durumu “pervasız bir Rus girişimi” olarak nitelendirdi.

Yetkililer, uçağın doğrudan hedef alınıp alınmadığının ise henüz netleşmediğini ifade etti. Ancak uçuş rotasının kamuya açık uçuş takip platformlarından görülebildiği belirtildi.

BALTIK’TA ELEKTRONİK SAVAŞ ENDİŞESİ

Olay, NATO ile Rusya arasındaki gerilimin sürdüğü Baltık bölgesinde elektronik savaş faaliyetlerine ilişkin endişeleri yeniden gündeme taşıdı.

Baltık Denizi ve Rusya’nın yoğun askeri varlık bulundurduğu Kaliningrad eksklavı, son yıllarda Avrupa’da GPS/GNSS karıştırma ve aldatma faaliyetlerinin yoğun görüldüğü bölgeler arasında gösteriliyor.

Avrupa Havacılık Emniyeti Ajansı’na göre Baltık Denizi ve Kaliningrad çevresi, Doğu Finlandiya, Karadeniz havzası ve Doğu Akdeniz, GNSS paraziti açısından Avrupa’nın başlıca risk bölgeleri arasında yer alıyor.

BENZER OLAYLAR DAHA ÖNCE DE YAŞANDI

Benzer bir olay 2024 yılında da yaşanmıştı. Dönemin İngiltere Savunma Bakanı Grant Shapps’ı taşıyan uçak, Baltık Denizi’ndeki Kaliningrad bölgesi yakınlarında uçarken GPS karıştırmasına maruz kalmıştı.

İngiliz basınında, Shapps’ın uçağında yaklaşık 30 dakika süren GPS kesintisi yaşandığı aktarılmıştı. Bu olayın ardından İngiltere’nin Falcon 900LX filosunda tam askeri seviyede elektronik koruma sistemleri bulunmaması tartışma konusu olmuştu.

Son dönemde Avrupa’da üst düzey devlet heyetlerini taşıyan uçaklarda benzer müdahale iddiaları da gündeme gelmişti. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’i taşıyan bir Falcon 900LX uçağının da Bulgaristan’ın Plovdiv kentine yaklaşırken GPS parazitine maruz kaldığı bildirilmişti.

ESTONYA ZİYARETİ NATO MİSYONU KAPSAMINDAYDI

Healey’in Estonya ziyareti, NATO’nun Rusya sınırına yakın bölgelerde yürüttüğü “güçlendirilmiş ileri varlık” misyonu kapsamında bölgede görev yapan İngiliz askeri personelini denetleme amacı taşıyordu.

İngiliz Bakan’ın dönüş yolunda yaşanan GPS ve uydu bağlantısı kesintisi, Baltık bölgesinde sivil ve askeri havacılık açısından elektronik müdahale riskinin arttığı yorumlarına neden oldu.