“Bro, Bir Dakika… Türkçe Elden Gidiyor!”

ilker Taşyürek/Eğitimci/Yazar

Türkçe gerçekten zor durumda…
Ama korkmayın…
Henüz “geçmiş olsun” aşamasında değiliz.
Şimdilik sadece “story attık, reels çektik, random güldük” seviyesindeyiz…

Eskiden mahallede çocuk kavga ederdi:
— “Efendi ol lan!”

Şimdi bakıyorsun:
— “Bro toxiclik yapma ya, çok cringe hareket…”

İnsan ister istemez düşünüyor…
Biz gerçekten kavga mı ediyoruz yoksa uluslararası dijital zirve mi yapıyoruz belli değil.

Eskiden aşk acısı çeken genç:
“Yüreğim yanıyor…” derdi.

Şimdi:
— “Kız beni ghostladı…”

Hayır evladım…
Seni hayalet falan yapmadı.
Kız sadece mesajına cevap vermedi.

Bir dönem anneler:
— “Oğlum odana çekil ders çalış.”
derdi.

Şimdi:
— “Oğlum bir sus da yayıncıyı dinleyelim.”

Çocuk elinde telefon:
— “Abi adam var ya oyunda efsane clutch attı…”

Babası şaşkın:
— “Oğlum Türkçe konuş… Adam bakkaldan yoğurt mu aldı ne yaptı?”

İşin komik tarafı şu:
Gençlerin yarısı İngilizce konuşmaya çalışıyor ama İngilizce hocasıyla karşılaşınca:
— “Teacher tuvalet?”

Yani dil tam olarak gitmemiş…
Sadece kafa biraz karışmış.

Ama mesele birkaç kelime meselesi değil aslında.

Çünkü dil sadece konuşmak değildir.
Dil insanın düşünme biçimidir.

Kelime hazinesi küçüldükçe düşünce de küçülüyor.
Her şeye:
— “Boş…”
— “Çöp…”
— “Aynen ya…”
demeye başlayan bir nesil yetişiyor.

Eskiden insanlar tartışırken kitaplardan alıntı yapardı.
Şimdi biri fikrini anlatıyor:
— “Kanka ben öyle hissediyorum ya…”

Kaynak?
— “TikTok’ta gördüm.”

Bir başka mesele de şu:
Herkes sürekli “random” gülüyor.
Ama kimse gerçekten mutlu değil.

Çünkü sosyal medya gençlere sürekli şunu öğretiyor:
“Hızlı konuş.”
“Kısa düşün.”
“Anında tüket.”
“Derinleşme.”

Bir video 8 saniyeyi geçince sıkılan bir nesil oluşuyor.

Tolstoy bugün yaşasa “Savaş ve Barış”ı büyük ihtimalle reels olarak anlatmak zorunda kalırdı:

“Rusya karışık bro…
Napolyon geldi…
Pierre depresyonda…
Sonra aşk falan…”

Hatta bizim klasikler de nasibini alırdı.

Mesela Dede Korkut bugün çıksa:
“Hanım kız swipe right yaptı.”
diye başlardı hikâyeye…

Kerem ile Aslı’yı bile rahat bırakmazlardı:
— “Abi toxic ilişkiymiş ya…”

Ama bütün suç gençlerde de değil.

Çünkü çocuk evde kitap görmüyor…
Anne telefonda…
Baba televizyonda…
Çocuk tablette…

Sonra herkes birbirine:
— “Bu nesil neden böyle?”
diye bakıyor.

E çocuk uzaydan inmedi ki…
Biz büyüttük.

Bir zamanlar akşam sofralarında sohbet vardı.
Şimdi herkesin başı telefonda.

Eskiden dedeler masal anlatırdı.
Şimdi çocuklar algoritma dinliyor.

Bir dönem gençler:
“Ben ülkem için ne yapabilirim?”
diye düşünürdü.

Şimdi:
— “Abi video keşfete düşmüş mü?”
heyecanı yaşanıyor.

O yüzden mesele gençleri suçlamak değil.
Onlara yeniden güçlü bir dil kazandırabilmek.

Çünkü Türkçe öyle sıradan bir dil değildir.

Bu dil;
Mustafa Kemal Atatürk’ün Nutuk’u yazdığı dildir.

Bu dil;
Yahya Kemal Beyatlı’ın İstanbul’u anlattığı,
Sabahattin Ali’nin insan ruhunu işlediği dildir.

Ve güzel Türkçe şudur:
İnsan bazen tek bir cümleyle bile bir insanın kalbine dokunabilir.

“Bro naber?”
ile
“Nasılsın güzel insan?”
aynı şey değildir.

Birinde bildirim sesi vardır…
Diğerinde insan sıcaklığı.

İşte mesele tam da budur.

Çünkü dil bozulursa sadece kelimeler değişmez…
İnsanların birbirine bakışı değişir.
Saygı azalır.
Nezaket kaybolur.
Düşünce sığlaşır.

Ve insan fark etmeden konuşmayı değil…
Aslında hissetmeyi kaybetmeye başlar.

Belki de artık yeniden şunu hatırlamamız gerekiyor:

Türkçe sadece konuştuğumuz bir dil değil…
Bu milletin hafızasıdır.