ABD’de ortaya çıkan ve kamuoyunda “Çingene Kızı” olarak bilinen Zeugma mozaiğinin büyük kompozisyonuna ait olduğu belirlenen mozaik panel, Türkiye’ye getirildi. Daha önce iadesi sağlanan 12 panelin ardından kompozisyonun 13’üncü parçası da ait olduğu topraklara döndü.
Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın yürüttüğü bilimsel çalışmalar ve diplomatik girişimler sonucunda Türkiye’ye kazandırılan panelin, Zeugma Mozaik Müzesi’ndeki eserlerle stil ve kompozisyon bakımından önemli benzerlikler taşıdığı tespit edildi.
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, “Çingene Kızı mozaiğinin kayıp parçalarından birini daha ülkemize kazandırdık” dedi.
“BU TOPRAKLARA AİT HER ESERİ GERİ ALMAYA DEVAM EDECEĞİZ”
Bakan Ersoy, paylaşımında Gaziantep’in simgeleri arasında yer alan Zeugma’nın kayıp parçalarından birinin daha ABD’den Türkiye’ye getirildiğini duyurdu.
Ersoy açıklamasında şu ifadeleri kullandı:
“Gaziantep’imizin gözdesi Zeugma’nın simgesi ‘Çingene Kızı’ mozaiğinin kayıp parçalarından birini daha Amerika Birleşik Devletleri’nden ülkemize kazandırdık. Daha önce iadesini sağladığımız 12 panelin ardından, büyük kompozisyonun 13’üncü parçası da bilimsel çalışmalar ve diplomatik girişimler sonucunda yeniden ait olduğu topraklara döndü. Zeugma Mozaik Müzesi’ndeki eserlerle stil ve kompozisyon açısından önemli benzerlikler taşıyan panel, yürütülen çalışmaların ardından ülkemize teslim edildi. Kültür varlıklarımızın izini dünyanın neresinde olursa olsun sürmeye, medeniyet mirasımıza sahip çıkmaya devam edeceğiz. Bu süreçte, başta Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü ekiplerimiz olmak üzere Amerikan İç Güvenlik Soruşturmaları Birimi, Chicago Başkonsolosluğumuz, ulusal ve uluslararası bilim insanlarımız, Türk Hava Yolları ve Turkish Cargo ile emeği geçen herkese teşekkür ediyorum.”
30 YIL ÖNCE GÜN YÜZÜNE ÇIKARILMIŞTI
Gaziantep’in Nizip ilçesindeki Zeugma Antik Kenti’nde 1998 yılında yürütülen kurtarma kazılarında yaklaşık 9,25 metreye 13,50 metre ölçülerinde büyük bir taban mozaiği ortaya çıkarılmıştı.
Kamuoyunda “Çingene Kızı” olarak bilinen ve Dionysos kültüyle ilişkilendirilen Maenad başı tasviri de bu büyük kompozisyonun içinde yer alıyordu.
Daha önce bu kompozisyona ait 12 panelin Türkiye’ye iadesi sağlanmıştı. ABD’de tespit edilen yeni panelle birlikte “Çingene Kızı” mozaiğinin büyük kompozisyonuna ait 13’üncü parça da Türkiye’ye kazandırılmış oldu.
MÜZAYEDEDE ORTAYA ÇIKTI
Panelin izine, Grenoble Alpes Üniversitesi’nden Dr. Djamila Fellague tarafından yürütülen araştırmalar sırasında ulaşıldı. Eserin büyük kompozisyona ait olabileceği değerlendirilirken, panelin çevrim içi bir müzayede evinde satışa sunulduğu bilgisi Zeugma Kazı Başkanı Prof. Dr. Kutalmış Görkay aracılığıyla Kültür ve Turizm Bakanlığı’na iletildi.
Bakanlık uzmanlarının yaptığı incelemelerde panelin, kullanılan tessera renkleri, geometrik bordür düzeni, kompozisyon özellikleri ile kesme ve sökülme izleri bakımından “Çingene Kızı” mozaiğinin ait olduğu büyük kompozisyonla önemli benzerlikler taşıdığı belirlendi.
Bu tespitlerin ardından Kültür ve Turizm Bakanlığı yetkilileri, Amerikan İç Güvenlik Soruşturmaları Birimi ile temasa geçti. Bilimsel verilerle elde edilen kanıtlar ABD makamlarına sunuldu.
TÜRKİYE’NİN LEHİNE DELİLLER SUNULDU
Bakanlık, iki ülke arasında yürürlükte bulunan ikili anlaşmaya da atıfta bulunarak esere el konulmasını talep etti.
Zeugma’nın geçmişte kaçak kazılara maruz kalmış olması, eserin iadesine ilişkin kriminolojik delil sürecinde önemli unsurlar arasında yer aldı. Ayrıca 2018 yılında ABD’deki Bowling Green Üniversitesi’nden iadesi sağlanan 12 parçanın varlığı da Türkiye’nin hukuki tezlerini güçlendirdi.
Amerikan İç Güvenlik Birimi’nin soruşturmasını tamamlamasının ardından mozaik pano Türkiye’nin Chicago Başkonsolosluğu’na teslim edildi. Eser, Turkish Cargo aracılığıyla Türkiye’ye getirildi.
ANKARA’YA TESLİM EDİLDİ, GAZİANTEP’E GİDECEK
Türkiye’ye getirilen panel, süreç kapsamında Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi’ne teslim edildi.
Bilimsel değerlendirme ve gerekli işlemlerin tamamlanmasının ardından panelin Gaziantep’teki Zeugma Mozaik Müzesi’ne gönderilmesi planlanıyor. Eser, burada “Çingene Kızı” mozaiğinin sergilendiği alanda ait olduğu kompozisyonla yeniden buluşacak.
Bakanlık, daha önceki iade süreçlerinde olduğu gibi bu eserin Türkiye’ye getirilmesinin de kamu kaynağı harcanmadan, uluslararası iş birliğiyle sağlandığını bildirdi.
