Bilim İnsanı Mustafa Kemal Atatürk

İlker Taşyürek /Eğitimci / Yazar

Bilim İnsanı Mustafa Kemal Atatürk

Mustafa Kemal Atatürk denildiğinde çoğumuzun zihninde aynı tablo canlanır.

Çanakkale’nin kahramanı…

Kurtuluş Savaşı’nın Başkomutanı…

Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu…

Büyük devlet adamı, büyük devrimci, büyük lider…

Bunların hepsi doğrudur.

Ancak bana göre Atatürk’ün üzerinde yeterince durulmayan, hatta çoğu zaman fark edilmeyen çok önemli bir yönü daha vardır:

Bilim insanı Mustafa Kemal Atatürk.

Belki laboratuvarda deney yapan bir fizikçi değildi.

Belki teleskobuyla yıldızları inceleyen bir astronom değildi.

Ancak olaylara yaklaşım biçimi, düşünce sistemi, analiz yeteneği ve çözüm üretme yöntemi açısından gerçek bir bilim insanıydı.

Çünkü bilim insanı olmak sadece laboratuvarda çalışmak değildir.

Bilim insanı olmak; sorgulamaktır.

Gözlem yapmaktır.

Sebep-sonuç ilişkilerini doğru kurabilmektir.

Doğru soruları sorabilmektir.

Ve en önemlisi, elde edilen bilgileri insanlığın yararına kullanabilmektir.

Newton’un kafasına düşen elma hikâyesini hepimiz biliriz.

Belki de milyonlarca insan ağaçtan düşen elmayı görmüştü.

Ama Newton farklı bir soru sordu:

“Acaba büyük kütleler küçük kütleleri kendilerine doğru çekiyor olabilir mi?”

İşte bilim böyle başlar.

Doğru soruyu sorabilmekle…

Newton yıllarca çalıştı, gözlem yaptı, hesaplamalar yaptı ve sonunda yerçekimi kanununu ortaya koydu.

Aradan geçen yüzyıllara rağmen bugün hâlâ onun ortaya koyduğu bilimsel gerçeklerden yararlanıyoruz.

Çünkü bilimsel gerçekler zamana direnebilir.

Mustafa Kemal Atatürk’e de bu gözle baktığımızda benzer bir tablo görürüz.

Hayatı boyunca okumaktan ve öğrenmekten vazgeçmemiştir.

Yaklaşık dört bin kitaptan oluşan kütüphanesi onun yalnızca askeri konularla değil; tarih, sosyoloji, ekonomi, siyaset, eğitim, felsefe ve bilimle de ne kadar yakından ilgilendiğini göstermektedir.

Fakat Atatürk’ü farklı kılan yalnızca çok okuması değildi.

Asıl önemli olan, okuduklarını yorumlayabilmesi, aralarındaki ilişkileri kurabilmesi ve geleceğe yönelik sonuçlar çıkarabilmesiydi.

Bir bilim insanı doğayı inceler.

Atatürk ise toplumu incelemiştir.

Bir bilim insanı olaylar arasındaki görünmeyen bağları araştırır.

Atatürk de milletlerin yükseliş ve çöküş nedenlerini araştırmıştır.

Bir bilim insanı elde ettiği verileri bir formüle dönüştürür.

Atatürk de Türk milletinin tarih boyunca oluşturduğu ortak değerleri belirli ilkeler hâline getirmiştir.

Bugün “Atatürk İlkeleri” olarak bildiğimiz altı ilke aslında bir gecede ortaya çıkmış fikirler değildir.

Onlar Türk milletinin binlerce yıllık devlet geleneğinin, ortak aklının, mücadele kültürünün ve çağdaşlaşma idealinin formüle edilmiş hâlidir.

Atatürk bu ilkeleri masa başında hayal ederek yazmamıştır.

Bir bilim insanı titizliğiyle gözlemlemiş, analiz etmiş, değerlendirmiş ve sistemleştirmiştir.

Samsun’a çıktığında yaptığı da bundan farklı değildi.

Karşısında işgal edilmiş bir ülke vardı.

Dağılmış bir ordu vardı.

Yoksulluk vardı.

Umutsuzluk vardı.

Ancak o, bir bilim insanı gibi mevcut şartları analiz etti.

Milletin karakterini değerlendirdi.

Dünya siyasetini okudu.

Tarihten ders çıkardı.

Ve o günün koşullarında uygulanabilecek en doğru stratejiyi belirledi.

Sonuçta Kurtuluş Savaşı kazanıldı.

Cumhuriyet kuruldu.

Ardından eğitimden hukuka, ekonomiden kültüre kadar uzanan büyük bir dönüşüm başladı.

Bazıları bugün hâlâ bu devrimleri küçümsemeye çalışıyor.

“Medeni Kanun şuradan alınmış…”

“Eğitim sistemi buradan örnek alınmış…”

“Anayasa şu ülkeden etkilenmiş…”

Oysa bilimin ve uygarlığın tarihi zaten bir bayrak yarışıdır.

Her nesil kendinden önceki birikimi devralır.

Onu geliştirir.

Ve kendisinden sonrakilere aktarır.

Bugün kullandığımız matematik de böyledir.

Fizik de böyledir.

Tıp da böyledir.

Teknoloji de böyledir.

Kimse sıfırdan başlamaz.

Önemli olan, insanlığın ortak bilgi birikimini alıp onu daha ileriye taşıyabilmektir.

Atatürk’ün yaptığı tam olarak budur.

Üstelik o, Türk milletinin tarih boyunca taşıdığı büyük medeniyet birikiminin de farkındaydı.

Orta Asya’dan Anadolu’ya uzanan devlet geleneğimizi…

Kurultay kültürümüzü…

Kadın ve erkek arasındaki toplumsal denge anlayışımızı…

Fethedilen toprakları sömürmek yerine yurt edinme ve imar etme anlayışımızı…

Çok iyi biliyordu.

Cephelerde geçen yıllar boyunca imparatorluğun dört bir yanından gelen insanları tanıdı.

Milletin karakterini gözlemledi.

Türk tarihini derinlemesine inceledi.

Ve sonunda şu tarihi sözü söyledi:

“Türk; öğün, çalış, güven.”

Bu söz bir slogan değildir.

Bu söz, tarihsel bir tespittir.

Atatürk aynı zamanda güçlü bir düşünürdü.

Filozof yönü olan bir liderdi.

Nitekim yüzyıllar önce söylenen;

“Ya liderler filozof olmalı ya da filozoflar lider olmalıdır.”

sözü onun hayatında adeta karşılığını bulmuştur.

Cumhuriyeti kurduktan sonra Başöğretmen olarak okuma yazma seferberliği başlatması…

Geometri kitabı yazması…

Türk Dil Kurumu ve Türk Tarih Kurumu çalışmalarına öncülük etmesi…

Tarımdan sanayiye kadar her alanda bilimi rehber kabul etmesi…

Onun ne kadar geniş bir entelektüel ufka sahip olduğunu göstermektedir.

İşte bugün Mustafa Kemal Atatürk’ü dünya tarihinin büyük liderleri arasına taşıyan ortak özellik budur.

O, olaylara dogmalarla değil akılla baktı.

Önyargılarla değil bilimle yaklaştı.

Duygularla değil gerçeklerle hareket etti.

Belki de Atatürk’ü anlamanın en doğru yolu; onu yalnızca büyük bir komutan, yalnızca büyük bir devlet adamı ya da yalnızca büyük bir devrimci olarak görmek değildir.

Onu aynı zamanda aklı ve bilimi hayatının merkezine koymuş büyük bir düşünür, büyük bir analizci ve insanlığın ortak bilgi birikimini doğru okuyabilen bir bilimsel zihin olarak değerlendirmektir.

Bugün bize düşen görev de budur.

Onun mirasını sadece sözlerle değil, anlayarak yaşatmak…

Bilimi rehber edinmek…

Özgür düşünceyi savunmak…

Sorgulayan bireyler yetiştirmek…

Ve 19 Mayıs 1919’da Samsun’da yakılan meşaleyle başlayan Anadolu Aydınlanması’nı geleceğe taşımaktır.

Çünkü Mustafa Kemal Atatürk’ün bize bıraktığı en büyük miras yalnızca bir vatan değildir.

Yalnızca bir Cumhuriyet değildir.

Yalnızca kazandığı zaferler de değildir.

Belki de onun insanlığa bıraktığı en büyük miras; aklın ve bilimin rehberliğinde düşünebilen, sorgulayabilen, üretebilen ve geleceği şekillendirebilen insanlar yetiştirme idealidir.

Çünkü Atatürk’ün en büyük eseri yalnızca Cumhuriyet değildir.

Belki de en büyük eseri, düşünmeyi öğrettiği insanlardır.

Saygıyla, minnetle ve sonsuz bir gururla…

İlker Taşyürek
Eğitimci – Yazar